2.4.4. Koszty i korzyści związane z funkcjonowaniem ustawy

Punkt 4 OSR ex-post

(zakładane i faktyczne, w tym korzyści i koszty dla podmiotów nie będących bezpośrednio w zakresie oddziaływania ustawy)

Z punktu widzenia społeczeństwa korzyści z przyjęcia ustawy powinny przekraczać koszty jej wprowadzenia. Jeżeli koszty wprowadzenia ustawy są większe niż korzyści z niej wynikające, stanowi to poważną przesłankę do modyfikacji ustawy. Jednak koszty i korzyści mogą wystąpić w różnych obszarach, stąd ważne jest również ich wyszczególnienie.

Należy wskazać koszty i korzyści dla następujących obszarów:
  • budżet państwa, jednostki samorządu terytorialnego (JST) i inne jednostki sektora finansów publicznych (SFP),
  • konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym funkcjonowanie przedsiębiorców,
  • rodzina, obywatele oraz gospodarstwa domowe,
  • rynek pracy,
  • pozostałe istotne dla danej ustawy (np. środowisko).

Ponadto należy pamiętać, że koszty i korzyści dotyczą zazwyczaj szerszego kręgu podmiotów niż wymieniony w pkt 2 (zakres podmiotowy ustawy). Na przykład zaostrzenie norm emisji pyłów przyniesie koszty dla branży transportowej i wydobywczej natomiast będzie miało korzyści dla branży rekreacyjnej.

Wypełniając część tabeli dotyczącą kosztów nie należy zapominać, że oprócz kosztów bezpośrednich, takich jak koszty dostosowawcze czy koszty świadczeń na rzecz innych podmiotów, mogą wystąpić jeszcze koszty administracyjne. Są to nakłady ponoszone przez podmioty (przedsiębiorców, obywateli, organy administracji) w związku z wypełnianiem obowiązków informacyjnych wynikających z regulacji prawnych nałożonych przez państwo. Do szacowania tych kosztów można zastosować Model Kosztu Standardowego (więcej o MKS w rozdziale 3.8).

Koszty i korzyści zostały podzielone na następujące kategorie:

  • sytuacja, która miałaby miejsce, gdyby akt prawny nie został wprowadzony – zgodnie z posiadanymi informacjami, czyli tak zwany „scenariusz bazowy” albo „opcja zero”. Do tej wartości będą się odnosiły zmiany wskazane w pozostałych punktach,
  • planowane (zakładane przy projektowaniu ustawy np. opracowane na etapie przygotowywania testu regulacyjnego lub OSR) i rzeczywiste (występujące po jej wejściu w życie). Informacje o rzeczywistym wpływie ustawy zostaną wykorzystane przy ewentualnym planowaniu kolejnej interwencji w tym obszarze.